Onderzoek: risico’s voor jongeren bij het gebruik van AI
Steeds meer jongeren gebruiken generatieve AI. Denk aan ChatGPT, Copilot of andere tools waarmee afbeeldingen, video's en stemmen kunnen worden gemaakt. Uit het onderzoek van criminoloog Senna Stoltink, uitgevoerd in opdracht van het RIEC Midden-Nederland, blijkt dat deze technologie jongeren veel mogelijkheden biedt, maar ook nieuwe risico's met zich meebrengt.
Welke risico's lopen jongeren?
Het onderzoek laat zien dat jongeren vooral risico lopen op of betrokken kunnen raken bij:
- Deepfakes: Foto's, video's of geluidsopnames die met AI worden aangepast. Bijvoorbeeld iemand iets laten zeggen of doen wat nooit gebeurd is. Jongeren vinden sommige deepfakes grappig, maar zien niet altijd waar de grens ligt tussen een grap en schadelijk gedrag.
- Deepnudes: Met AI kunnen gewone foto's worden omgezet in nep-naaktbeelden. Dit kan grote gevolgen hebben voor slachtoffers en is strafbaar.
- Online misleiding: AI maakt het steeds makkelijker om nepberichten, nepafbeeldingen en gemanipuleerde stemmen te maken. Dat vergroot de kans op oplichting, desinformatie en reputatieschade.
- Te veel vertrouwen op AI: Sommige jongeren gebruiken AI voor school, advies of persoonlijke vragen. Professionals maken zich zorgen dat jongeren informatie van AI soms als waarheid aannemen zonder deze te controleren.
Wat kunnen professionals met dit onderzoek?
Voor jongerenwerkers, scholen, leerplichtambtenaren, boa's, wijkteams en gemeenten biedt het onderzoek praktische aanknopingspunten.
- Maak AI een vast gespreksonderwerp in contact met jongeren.
- Help jongeren nadenken over de gevolgen voor slachtoffers.
- Leg uit wat strafbaar is en wat niet.
- Vergroot de kennis van professionals over AI en online trends.
- Ontwikkel richtlijnen over verantwoord AI-gebruik voor jongeren
De belangrijkste boodschap uit het onderzoek is dat de meeste jongeren niet bewust bezig zijn met strafbaar AI-gebruik. Wel groeien zij op in een wereld waarin de technologie sneller verandert dan de afspraken en normen daarover. Juist daarom zijn voorlichting en duidelijke grenzen belangrijk.
Bekijk hier het volledige onderzoek
