Corona en de verbinding veiligheid en zorg

In deze editie lees je een aantal artikelen over jeugd en corona. Allereerst over de toepassing van de Halt-interventie bij overtreding van de coronamaatregelen door jongeren, als alternatief voor de boete. Vervolgens een artikel over de verwerpelijke toename van seksuele uitbuiting van kinderen op internet tijdens de lockdownperiode. Ook de net voor de coronaperiode gerealiseerde verbouwing van meer kindvriendelijke cellen voor jonge verdachten in het arrestantencomplex in Houten komt aan bod. Verder de lessons learned over veerkracht en het helpen doorbreken van hardnekkige patronen dankzij de coronaperiode van de Flevolandse jeugdzorg. Kijk tot slot terug op de Dag voor Zorg en Veiligheid waar twee collega’s van bureau RVS Midden-Nederland de best practice van de PGA-monitor vol trots met het land mochten delen.

Boetes bij corona-overtredingen? Halt komt met een effectief alternatief
Er is een nieuwe en effectievere interventie beschikbaar dan het uitdelen van boetes bij overtreding van coronamaatregelen. Bij BOA’s, politie en gemeenten is dit nog niet altijd bekend. Halt-directeur Janet ten Hoope en Marie-Louise van Maarsseveen (oud-Officier Jeugd bij het OM Midden-Nederland en nu strategisch adviseur bij Halt) vertellen in een interview over de introductie en effectiviteit van de nieuwe Halt-interventie voor jongeren van 12-17 jaar bij overtreding van de coronamaatregelen. Denk bijvoorbeeld aan samenscholing en het niet aanhouden van de onderlinge anderhalve meter.

Respect bijbrengen
Doel van de pedagogische interventie is jongeren bewust te maken van de maatregelen en het belang ervan (respect voor anderen). Ander doel is de ondersteuning van gemeenten, buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s) en politie in de handhaving. Deze Halt-interventie is een (effectiever) alternatief voor het uitdelen van een boete. In Midden-Nederland is maar beperkt gebruik gemaakt van deze doorverwijzing (43 maal rond medio juni) in vergelijking met andere regio’s en dat is jammer. Met het oog op een eventuele tweede golf en striktere coronamaatregelen lijkt het verstandig deze mogelijkheid goed bij de (gemeentelijke) BOA’s en politie onder de aandacht te brengen. 

Piek in online kinderporno tijdens de lockdown 
Het is voor politie, justitie, gemeenten en zorgorganisaties belangrijk te weten dat tijdens de lockdownmaanden maart en april het online seksueel misbruik en de uitbuiting van kinderen, fors is toegenomen. Dit heeft de Europese politiedienst Europol laten weten. De aanpak van deze vorm van criminaliteit heeft tijdens dergelijke lockdowns extra aandacht en prioriteit nodig, zowel repressief als preventief. Voorlichting en extra aandacht voor huishoudens waarover zorgen bestaan is dan belangrijk. Wees dus alert op dit fenomeen, in het bijzonder bij een eventuele tweede coronagolf. Lees hier hoe de politie kinderporno aanpakt en lees in een rapport van Beke en Dialogic hoe ook een beleidsmatige en bestuursrechtelijke aanpak van kinderporno kan bijdragen.

Verdubbeling aantal kinderpornomeldingen in Nederland
Het totaal aantal meldingen vertienvoudigde eind maart naar ruim een miljoen, zo meldt het Amerikaanse National Center for Missing and Exploited Children. Het aantal meldingen van kinderporno in Nederland was toen maar liefst twee keer zo hoog als normaal. De piek verschilde per land en viel samen met de periode van de verschillende lockdowns. De forse stijging is mogelijk te verklaren door het feit dat veel landen de grenzen hadden gesloten, waardoor kindersekstoeristen en andere pedoseksuelen gedwongen waren thuis te blijven. Als compensatie zijn ze online meer gaan zoeken naar materiaal, zowel op het normaal toegankelijke internet als op het darkweb.

Toename webcamfilmpjes
Er is vooral meer webcammateriaal geüpload. Volgens Europol gaat het zowel om minderjarige kinderen die gedwongen worden om voor de camera seksuele handelingen te verrichten als om kinderen die seksueel getint materiaal van zichzelf maken om te delen met leeftijdsgenoten of om aandacht te krijgen op sociale media. Die video's worden dan zonder dat ze het weten 'gekaapt' en vervolgens gedeeld op het darkweb. Europol wijst opnieuw op het bestaan van 'competities' binnen forums op het darkweb, waarbij gebruikers worden uitgedaagd kinderporno te zoeken en te delen. Naast het aantal meldingen van kinderporno is ook het aantal keren dat hulplijnen is gebeld, fors toegenomen in de lockdownperiode. Vooral tieners hebben zich gemeld.

Kindvriendelijk insluiten minderjarigen
De jongerenraad van de politie heeft in het arrestantencomplex in Arnhem geadviseerd over het insluiten van minderjarigen. De politie ontwikkelt met gebruik van hun tips en suggesties een visie op kindvriendelijke cellen. De tips gaan over de inrichting van de cellen in het arrestantencomplex, het verblijf en de bejegening van de kinderen en jongeren door de politie. In dit filmpje vertelt de landelijke portefeuillehouder Zorg & Veiligheid van de politie, Anja Schouten samen met de jongerenraad over de nieuwe visie. In navolging van zo min mogelijk personen met verward gedrag in de cel omdat ze daar schade van kunnen ondervinden, is er de laatste tijd ook steeds meer aandacht voor onnodig nadelige effecten van insluiting op kinderen en jongeren wat wordt gezien als schending van de het internationale Verdrag voor de rechten van het kind.

Hoeveel nachtjes nog?
Kinderombudsman Margrite Kalverboer heeft in 2019 aanbevelingen gedaan over insluitingen van jongeren bij de politie in het rapport “Hoeveel nachtjes nog?” Zij adviseert het OM en de rechterlijke macht om op zoek te gaan naar alternatieve oplossingen. Ook adviseert zij hen richtlijnen op te stellen voor een meer kindvriendelijke omgang met jongeren en meer maatwerk te leveren. Hierbij staat de vraag ‘wat is in welke situatie goed voor welk kind’ centraal.

In het arrestantencomplex van Midden-Nederland in Houten zijn al twee cellen omgebouwd tot jongerencel. De ombouw in Houten was gelukkig net klaar voor de coronamaatregelen. De cellen zijn groter, hebben een aangename kleur op de muur, een afgeschermd toilet voor de privacy, er is een door de centraalpost op afstand bedienbare televisie en de cellen staan los van de andere cellen. Geluiden van bijvoorbeeld luidruchtige of agressieve arrestanten in de naastgelegen cellen, zijn daardoor niet of minder hoorbaar. De relatief prettige en minder traumatische omgeving betekent een aanzienlijke verbetering voor de jonge verdachten.

Coronacrisis helpt om hardnekkige patronen te doorbreken
In de hele zorgsector en ook in de Flevolandse jeugdhulp is het deze coronaperiode alle hens aan dek. Tegelijk zien we ook dat mensen zich aanpassen en initiatieven nemen om anderen te helpen. De jeugdzorg leert waardevolle lessen voor de toekomst. Het programma Zorglandschap Jeugd Flevoland zet de lessen uit de eigen regio op een rij in de digitale uitgave ‘Op afstand verbonden: veerkracht in de Flevolandse jeugdhulp in tijden van corona’. De uitgave is tot stand gekomen in een samenwerking tussen Flevolandse (pleeg)ouders, jongeren, jeugdhulpaanbieders, gemeenten en Hogeschool Windesheim. Zonder de ogen te sluiten voor de ingrijpende impact van corona, zien zij dat de crisissituatie helpt om hardnekkige patronen te doorbreken. Een van de betrokken beleidsadviseurs zegt daarom: “Je moeten aanpassen en boort creativiteit aan: hoe kunnen we het wél realiseren? Deze grondhouding biedt ruimte voor ontwikkeling.”

De Flevo Academie Jeugd van Hogeschool Windesheim helpt om alle opgedane inzichten in de praktijk te blijven brengen. Waaronder ook hoe Learn2Work, een leerwerktraject, omgaat met de lessen uit de coronaperiode. De inzichten uit Flevoland zijn behulpzaam voor andere delen van Midden-Nederland en zeer de moeite waard om eens te bekijken.

Overig nieuws uit de regio: Taskforce Verbinding Zorg en Veiligheid deelt vol trots best practice PGA-monitor met het land 
Elk jaar is de landelijke Dag van Zorg en Veiligheid dé plek waar alle actuele thema’s op het snijvlak van zorg, veiligheid en het sociaal domein aan bod komen. Op maandag 29 juni vond deze dag wederom plaats, dit keer geheel digitaal vanwege de coronamaatregelen. Myriam Kooij en Lisanne Drost, respectievelijk programmamanager en projectleider van het programma Verbinding Zorg en Veiligheid, verzorgden tijdens deze dag vol trots een workshop over de kracht en de werking van de PGA-monitor. De PGA-monitor is onder leiding van de taskforce Verbinding Zorg en Veiligheid in Midden-Nederland ontwikkeld. Doel van de workshop was om zo nog meer gemeenten enthousiast te maken over het gebruik van de PGA-monitor zodat er niet alleen in Midden-Nederland mee wordt gewerkt maar ook in de rest van Nederland.

De dag bestond verder uit een plenair deel, met sprekers als Paul Iske van het Instituut voor Briljante Mislukkingen, Erik Dannenberg van Divosa,  wethouder Sven de Langen uit Rotterdam, burgemeester Liesbeth Spies van Alphen aan den Rijn en als afsluiter Hans Boutellier van het Verwey Jonker instituut. Daarnaast konden deelnemers verschillende workshops volgen over uiteenlopende thema’s zoals kindermishandeling en huiselijk geweld, personen met verward gedrag, mensenhandel, re-integratie van (ex-)gedetineerden, gegevensdeling, radicalisering en de persoonsgerichte aanpak.

Terugkijken
Wil je de Dag van Zorg & Veiligheid terug kijken, klik dan hier. Deze link werkt vanaf 15 juli. Meer informatie en praktische ondersteuning voor het gebruik van de PGA-monitor vind je in de apothekerskast.