Corona en ondermijning

Tijdens de persconferentie van het kabinet van 6 mei, is voor diverse sectoren een versoepeling van de maatregelen aangekondigd. Voor sommige branches betekent dit dat zij voorzichtig weer kunnen gaan denken aan het opstarten van hun business. Voor andere branches –die onder normale omstandigheden al kwetsbaar zijn- geldt dit nog niet of in mindere mate. Bijvoorbeeld voor de sekswerkers en de horeca. In deze editie daarom specifieke aandacht voor de gevolgen van de coronacrisis voor beide branches: wat zien we gebeuren en hoe kunnen we hierop inspelen?

De gevolgen van de coronamaatregelen voor sekswerkers
Wat zijn de gevolgen van de coronamaatregelen voor  de prostitutiebranche? Legale seksinrichtingen zijn door gemeenten gesloten in verband met noodverordeningen om coronaverspreiding tegen te gaan. De coronamaatregelen brachten eerder al financiële problemen voor de sekswerkers met zich mee. Veel sekswerkers zitten als gevolg van de maatregelen nu al financieel aan de grond. Nu het kabinet heeft aangekondigd dat een versoepeling van de maatregelen pas vanaf 1 september aan de orde is, komt er nog meer druk te liggen op deze branche en haar medewerkers. Tegelijkertijd is er vanuit de overheid minder zicht op de seksbranche dan voorheen. Hierdoor is deze groep nog kwetsbaarder voor bijvoorbeeld uitbuiting, maar ook voor geweld, diefstal en chantage.

Vergunde sekswerkers gaan ondergronds
Uit een artikel van Investico (Platform voor onderzoeksjournalistiek) en Pointer (datajournalistiek) blijkt dat de sekssector gedurende de coronacrisis doordraait op niet-vergunde plekken, vanachter het raam, via internet of vanuit huis/hotels. Vergunde sekswerkers gaan ‘ondergronds’ om bij te verdienen, waardoor de niet-gereguleerde sector groeit. Sekswerkers die niet beschikken over de juiste vergunningen, komen niet in aanmerking voor inkomenssteun. Hierdoor ontstaat een kwetsbare groep mensen die noodgedwongen doorwerkt en daardoor nog kwetsbaarder wordt. Om te bekijken in hoeverre de branche verandert door de coronamaatregelen, monitort de Veiligheidscoalitie de ontwikkelingen van online advertenties in Midden-Nederland.

Advertenties, webcam-handelingen en (mannelijke) sekswerkers in Midden-Nederland
In Midden-Nederland wordt een deel van de gevolgen van de coronamaatregelen op de seksbranche zichtbaar door te kijken naar online advertenties. Op een doorsnee dag vóór de coronacrisis, werden in Midden-Nederland dagelijks ongeveer 6500 nieuwe online advertenties geplaatst waarin seksuele handelingen worden aangeboden. Door de invoering van de coronamaatregelen is dit aantal gedaald tot onder de 3000 advertenties per dag. Hiervan zijn 250 advertenties absentiemeldingen, 250 webcamseks en 1825 advertenties waarin sekswerkers zich onbeperkt aanbieden. Hoewel deze cijfers een afname van het aantal online advertenties betekenen, laten de cijfers ook zien dat veel sekswerkers, ondanks gezondheidsrisico’s, blijven doorwerken.

Aanbod verandert
Ook de inhoud van de advertenties verandert. Waar sekswerkers eerst live ontmoetingen aanboden, bieden zij nu veelal webcam-handelingen aan. Opmerkelijk is dat de advertenties van mannelijke sekswerkers nu bijna een kwart van het huidige totaal aanbod vormen, waar dit normaal gesproken een veel kleiner aandeel was.

Ook onderzoekers van Terre des Hommes, een organisatie gericht op het stoppen van kinderuitbuiting, nemen de toename van het aanbod op datingsites en livestreams voor webcamseks waar. Terre des Hommes vreest daarnaast voor een toename van seksuele uitbuiting van minderjarigen uit ontwikkelingslanden. Nu bijvoorbeeld in de Filipijnen de inkomsten vanuit de toeristische sector wegvallen, wordt over de hele wereld meer minderjarige webcamseks aangeboden. Investico wijst daarnaast op een toename van Nederlandse studenten die, nu zij geen horecabaan hebben, bijklussen met seksuele diensten via internet.

Midden-Nederland in actie
Kwetsbare groepen moeten beschermd worden tegen misstanden. Partners van de Veiligheidscoalitie monitoren de aanbieders van seksuele handelingen online. Ook besteden ze extra aandacht aan het bereiken van deze kwetsbare groep door hulpverlening te bieden. Hierbij werken gemeenten, politie en justitie nauw samen met de zorgketen. Toch ontbreekt een volledig beeld van de seksbranche. Daarom is het zeker in deze tijd van belang extra bescherming te bieden en aandacht te geven aan kwetsbare groepen. Mogelijk biedt de onlangs uitgebrachte "handreiking APV en ondermijning” hier handvatten voor. Deze handreiking gaat bijvoorbeeld in op de mogelijkheden om via vergunningsstelsels meer grip te krijgen op branches zoals de prostitutiebranche. In de volgende editie van deze nieuwsbrief volgt meer informatie over (de toepassing van) deze APV-handreiking.

Horeca blijft kwetsbaar voor ondermijning
De versoepeling van de maatregelen voor de horeca per 1 juni is goed nieuws voor horecaondernemers. Maar niet iedere ondernemer kan opgelucht ademhalen. Als bijvoorbeeld de horecaonderneming geen terras of restaurantfunctie heeft, dan is de versoepeling op korte termijn niet van toepassing. Daar waar de horeca al kwetsbaar was voor criminelen, wordt deze kwetsbaarheid nu voor sommige ondernemers misschien nog groter. Het RIEC-LIEC ondersteunt gemeenten én horecaondernemers hierin met diverse middelen zoals infographics en berichten voor social media.

Je kunt maar één keer nee zeggen
Veel horecaondernemingen hebben door de coronacrisis grote financiële problemen. Daarom is het juist nu voor criminelen interessant om in de horeca te investeren. De grote contante geldstromen die in de horeca normaal zijn, maken het mogelijk om geld wit te wassen en bijvoorbeeld drugshandel of illegaal gokken te faciliteren. Ze bieden ondernemers in nood een ‘reddingsplan’ met snel contant geld. Dit lijkt aantrekkelijk , maar horecaondernemers lopen  een groot risico als er vervolgens illegale activiteiten in hun zaak plaatsvinden. De infographic voor gemeenten en de infographic voor horecaondernemers bieden praktische informatie en handelingsperspectief.

Via de website van het RIEC-LIEC bestel is daarnaast een meer uitgebreide communicatietoolkit voor gemeenten en ondernemers te vinden met onder andere teksten voor social media en bijbehorende foto’s.

Overig ondermijningsnieuws
Boek ‘Interveniëren in criminele families’

In de vorige editie verwezen we al naar de boekpresentatie over de aanpak van criminele families. Het boek ‘Interveniëren in criminele families’ is het resultaat van een tweejarig onderzoek in opdracht van Politie & Wetenschap naar de aanpak van criminele families in Nederland. In deze aanpak draait alles om aandacht voor situatie, context en maatwerk. Met het boek willen de onderzoekers Hans Moors en Anne Boer, hoogleraar criminologie Toine Spapens en Rik Ceulen, alle professionals inspireren die bij en voor gemeenten vat proberen te krijgen op deze complexe problematiek. In deze handreiking staan de drie hoofdlijnen hoe om te gaan met de aanpak van criminele families, waar het boek dieper op ingaat.

Effecten coronacrisis op openbare orde en veiligheid
Team CoroPol (Bureau Bervoets, Beke, Broekhuizen en Landman) hebben openbare orde en veiligheidsbespiegelingen gemaakt met betrekking tot COVID-19 in de gemeenten Amsterdam en Arnhem. In dit document geven ze inzicht in de effecten  van de coronacrisis op de openbare orde en veiligheid op lokaal niveau. Zij bieden handelingsperspectief voor de desbetreffende gemeenten en verwachten dat andere gemeenten hier ook baat bij kunnen hebben.