Corona en ondermijning

Nu er weinig gebeurt buiten op straat in Midden-Nederland, vallen straatdealers of illegale praktijken op een bedrijventerrein extra op. Tegelijkertijd zien we een verschuiving in de drugsmarkt en dat ondernemers in financiële nood wellicht vatbaarder zijn voor de mooie praatjes van criminelen. In de media staan verschillende artikelen over de impact op de drugshandel (Crimesite.nl), beveiliging van bedrijven die medicijnen tegen corona produceren en de vergrote kwetsbaarheid van arbeidsmigranten.

Tegelijkertijd zien we dat verscherpt toezicht ook een kans biedt om ondermijning te signaleren. Om hier samen tijdig en effectief op in te kunnen spelen, maken we de (mogelijke) effecten, kansen en bedreigingen voor zowel criminelen als de aanpak van ondermijning, inzichtelijk. Het RIEC Midden-Nederland ondersteunt hierbij. Lees verder voor meer over de impact van het coronavirus op ondermijning!

(On)zichtbaarheid van ondermijning
“Je ziet het pas als je het door hebt.” Met deze uitspraak werd, vóór de coronacrisis, de (on)zichtbaarheid van ondermijning in de maatschappij geduid. Nu het normale leven grotendeels stil ligt, straten leger zijn dan ooit en toezicht en handhaving juist extra zichtbaar aanwezig is, vallen sommige mogelijke signalen van ondermijning mogelijk meer op. We denken dan aan straatdealers op scooters of activiteiten op bedrijventerreinen buiten reguliere momenten. Horeca is gesloten en evenementen zijn afgelast. Drugsgebruik vindt dus met name thuis plaats en criminelen gaan op zoek naar andere wegen om de handel op een andere manier voort te zetten. Drugshandel vindt nu nog meer dan voorheen online plaats, vanwege de beperkingen en het daardoor meer in het oog springen van fysieke (deal)activiteiten. Dit wordt versterkt doordat de post (-en pakket) sector actief blijft en vanwege beperkte controle goede (afzet)mogelijkheden voor de handel van drugs biedt.

Verschuivingen in de drugsmarkt
Mogelijk ondervindt de invoer van cocaïne en uitvoer van Nederlandse hennep en synthetische drugs problemen door verminderd vliegverkeer. Invoer van grondstoffen voor bijvoorbeeld synthetische drugs vanuit China wordt belemmerd. Dit kan er toe leiden dat grondstoffen en productiemiddelen meer lokaal geproduceerd gaan worden. De logistieke belemmeringen kunnen er toe leiden dat drugs moeilijker verkrijgbaar is met als effect hogere prijzen.

Kwetsbare branches nóg kwetsbaarder
Horecazaken zijn al langere tijd gesloten en kunnen alleen nog via afhaal- en bezorgdienst leveren. Sinds 23 maart moeten ook kapperszaken en massagesalons hun zaak verplicht sluiten. Veel ondernemers hebben moeite om de huur te betalen en treffen soms pandeigenaren die hier weinig flexibel mee omgaan. Deze branches kennen in normale tijden een aantal kwetsbaarheden voor ondermijning zoals witwassen en arbeidsuitbuiting. De verplichte sluiting zorgt voor veel ondernemers in deze branches voor grote financiële problemen die de kwetsbaarheid voor ondermijning vergroten. Criminelen die kansen zien om de ondernemers onder druk te zetten of een uitweg te bieden aan de financiële problemen door bij te verdienen in bijvoorbeeld drugshandel. Prostituees kunnen hun legale werkzaamheden momenteel niet voortzetten, bordelen zijn gesloten, gezinnen zijn aan huis gekluisterd en de angst voor besmetting houdt klanten weg. Ook de kwetsbaarheid en vatbaarheid van burgers voor criminaliteit neemt door financiële problemen toe.

Kansen voor de aanpak ondermijning
Tegelijkertijd biedt de crisis ook kansen voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Thuiswerken en een (tijdelijke) verminderde instroom van zaken biedt gelegenheid voor het oppakken van zaken die op de plank liggen, systeeminformatie te ontsluiten en hierin de samenwerking te zoeken met partners.

De verscherping van toezicht en handhaving zorgt voor extra aanwezigheid van politie en BOA’s in wijken. Zij kunnen aangespoord worden om, naast de controles op coronamaatregelen zoals groepsvorming, te letten op opvallende signalen die kunnen duiden op ondermijning.

Trendanalyse en handelingsperspectief
De ontwikkelingen rondom ondermijning en de coronamaatregelen worden de komende tijd zoveel mogelijk gebundeld en gemonitord en door middel van bijvoorbeeld nieuwsbrieven en factsheets gecommuniceerd. Daar waar mogelijk worden de inzichten vertaald in (korte en lange termijn) handelingsperspectieven. Hierin wordt samengewerkt met andere regio’s.